Op 11 juli van dit jaar werden de slachtoffers van Srebrenica weer herdacht en herbegraven. Rond diezelfde dag zag ik een interview op de buis met Frank de Grave (VVD), voormalig minister van Defensie (op Nederland24). De Grave was een van de bewindslieden die viel als gevolg van de val van Srebrenica en het NIOD rapport hierover. Het kabinet viel "ondanks het feit dat niet mensen zelf persoonlijk hebben gefaald", zo meldde de Grave voor de camera.

Niet persoonlijk gefaald? Hoe kon de politiek en bovenal de legerleiding voorstellen of akkoord gaan met de lichte uitrusting -zeg maar gerust uitgekleed- waarmee Dutchbat op het oorlogspad werd gestuurd? Het toch al niet erg zware 25 mm geschut op de YPR's van Dutchbat moest worden verwijderd. Waarom? Hoe dat zo besloten is en wie daar verantwoordelijk voor waren, heeft het publiek nooit duidelijk te horen gekregen. Dat velen in dit proces van ontwapenen persoonlijk gefaald hebben, is een feit.

Relus ter Beek (PvdA) was bij dit besluit indertijd de verantwoordelijke minister. Ter Beek heeft nimmer hoeven uitleggen waarom hij bij uitzending van onze eerste tandeloze troepen (1994) richting de Balkan, het voor de camera aandurfde om te zeggen "desnoods gaan we robuust optreden". Optreden waarmee? Hoezo niet persoonlijk falen?

Het had anders gekund. Alle argumenten die indertijd gebezigd zijn om de troepen licht uitgerust op pad sturen waren ronduit debiel en getuigden van (militaire) incompetentie. Er was ook geen precedent. De Britten kwamen aanvankelijk eveneens niet tot de tanden bewapend naar de Balkan, maar hadden wel pantserrupsvoertuigen met het Rarden 30 mm kanon. Ook geen tank-killers. Toch vochten de Britten terug als ze aangevallen werden. Zo ook de Canadezen, de Zweden en de Denen. Met name die laatsten.

Los van het verschil in mentaliteit, er was al ruim een jaar de tijd geweest om lessen te trekken uit ondermeer de Deens-Zweedse UNPROFOR ervaringen met de Bosnische Serviërs. Men had zelfs ver vóór de uitzending van Dutchbat 1 kunnen leren van het Deens-Zweedse NORDBAT 2 dat je ook stevig uitgerust kunt vertrekken. Denemarken besloot in de herfst van 1993 tien (10) Leopard I tanks mee te sturen met hun contingent. De tanks arriveerden in februari 1994. Gezien de regelmatige beschietingen van VN posities in en rond Tuzla, maakte NORBAT een operatieplan om indien nodig 'robuust' op te treden. Het plan heette Bøllebank (Hooligan bashing).

In april-mei 1994 trad dit operatieplan meermalen in werking na beschietingen door de Bosnische Serviërs. Toen dezen een Zweedse observatiepost (OP) aanvielen kwamen de Deense Leopards op 1 en 2 mei 1994 in actie. Zonder luchtsteun. Hun luchtsteun werd ook al geweigerd. Ze waren dus op zichzelf aangewezen. Gedurende de gevechtsacties waarbij de Leopards ondermeer beschoten werden met antitankraketten, vuurden de Deense tankbemanningen 72 granaten af met hun 105 mm tankkanonnen. Ze brachten de Bosnisch-Servische eenheden gevoelige verliezen toe.

Het bleef niet bij deze ene anti-bullebak operatie. In oktober 1994 schoten de Deense Leopards opnieuw met scherp. Drie Leopards vuurden 21 granaten af tijdens een operatie om een OP te heroveren.

Leerde Nederland iets van de Denen? Niets. Naast vergelijkbaar verbeterde Leopard I tanks als de Denen, hadden wij toen ook de modernere en zwaardere Leopard II tank al. Er werd echter in de politiek en legertop niet eens gedacht aan versterking. Althans, daar is nooit wat over vernomen. Er gebeurde niets zinnigs in het jaar voorafgaande aan de val van Srebrenica, waarbij Dutchbat III geen schot loste.

Maakt dat Dutchbat III tot lafaards? Napoleon legt het nog een keer uit.

"Er zijn geen slechte soldaten, alleen slechte generaals."

Denkt u daar aan als generaal b.d. Couzy weer eens als ter zake bekwame op de buis wordt uitgenodigd?

Naast de links in het stuk, nog wat referenties
Bij milhist.dk de uitgebreide beschrijving van de NORBAT acties
Wiki over deze acties 1, 2
Wiki NL over Srebrenica
Wiki EN over Srebrenica
De Dutchbat 1 site, waar ondermeer een brede algemene indruk van Srebrenica wordt gegeven
Forse kritiek in de Groene (2009) waar zelfs over 'collaboratie' wordt gesproken

In tegenstelling tot Dutchbat III, kregen de Denen geen lintje